Bu site emekli olmuştur. Arşiv amaçlı olarak BT AKADEMİ sponsorluğunda yayın hayatına devam etmektedir.




C#nedir?com
 
YAZAR HAKKINDA
Sefer Algan
Sefer Algan
http://www.seferalgan.com
İletişme geçmek için tıklayın.
71 Makalesi yayınlanmakta.
Yazar hakkında detaylı bilgi için tıklayın.
Yayınlanan diğer makaleleri için tıklayın.
İlgili etiketler:  C# / VC#/.NET Sefer Algan
 
YAZI HAKKINDA
Türü : Makale
Serbest Köşede C#nedir?com üyelerinin hazırladıkları yazılar yayınlanır. Bu yazılar editör incelemesine girmeden yayınlanır.
Seviyesi : Orta
Kategori : C# / VC#/.NET
Yayınlanma Tarihi : 5.4.2003
Okunma Sayısı : 29993
Yorum Sayısı : 1     yorum yaz
Site İçi AramaSİTE İÇİ ARAMA
Üye Girişini AçÜye GİRİŞİ
Üye girişi için tıklayın.
Kullanıcı Adı
Şifre
 
Beni her zaman hatırla
Bir hafta boyunca kullanıcı bilgilerinizi kullanıcı çıkışı yapana kadar hatırlar. (Paylaşılan bilgisayarlarda önerilmez.)
 
Şifremi / Kullanıcı Adımı unuttum.
 
.net TV RSS Serbest KÖŞE (?)
Serbest Köşede C#nedir?com üyelerinin hazırladıkları yazılar yayınlanır. Bu yazılar editör incelemesine girmeden yayınlanır.
emre TAŞ
Silindi
emre TAŞ
yazının devamı >
emre TAŞ
silindi
emre TAŞ
yazının devamı >
emre TAŞ
silindi
emre TAŞ
yazının devamı >
emre TAŞ
silindi
emre TAŞ
yazının devamı >
emre TAŞ
silindi
emre TAŞ
yazının devamı >
Makale Gönder Bende Yazmak İstiyorum
.net TV RSSBlogroll
Turhal Temizer
Conda install environment.yml Package 10.8.2022
Turhal Temizer
Mac OS/X Removing CUDA 10.8.2022
Burak Selim Şenyurt
Rust Pratikleri - Value Moved Here 10.8.2022
Burak Selim Şenyurt
Rust Pratikleri - State Tasarım Kalıbı 10.8.2022
  Diğer Herşey
Sponsorlar
BT Akademi
Medya Portakal
Video Hosting Sponsoru
Csharpnedir.com bir Ineta üyesidir
Uzman Abi
Her Yönüyle C# - Sefer Algan
COM ve ActiveX Bileşenlerinin .NET'te Kullanılması
 
Kapat
Sayfayı Yazdır Sık Kullanılanlara Ekle Arkadaşıma Gönder MySpace Del.Ico.Us Digg Facebook Google Mixx Reddit StumbleUpon
Bu yazıda COM nesnelerinin dotNET ortamında nasıl kullanabileceğimizi göreceğiz, bunun için VB6 ile yazılmış basit bir COM nesnesini C# kullanarak .NET ortamına taşıyacağız. Bu taşıma işlemi sırasında yapılması gerekenler adım adım incelenecektir. Ayrıca bu yazıda COM teknolojisine dayanan ActiveX bileşenlerini .NET ortamında ne şekilde kullanabileceğimizi de ele alacağız. COM nedir?

.NET ve COM ilişkisine geçmeden önce COM ve diğer standartlar hakkında bilgi vermekte fayda var. COM, bir komponent geliştirme standartıdır. Öyleki COM standartlarına uygun geliştirilen bütün komponentler COM nesnelerinin kullanılabildiği bütün diller tarafından kullanılabilir. Zatan COM teknolojisinin geliştiricilere sağladığı en büyük fayda dilden bağımsız olmasıdır. Günümüzde COM nesneleri geliştirebileceğimiz bir çok geliştirme ortamı vardır. ATL ve VB bu ortamlara örnek olarak verilebilir. COM teknolojisinin getirdiği yeniliklere rağmen COM geliştirmenin ve COM nesnelerinin dağıtımı zor olduğu için çeşitli sorunlar ortaya çıkmıştır. Bu sorunlardan en önemlisi meşhur "DLL-HELL" dediğimiz problemdir. Bu problem genellikle aynı uygulamanın farklı versiyonlarına ait COM komponentlerinin sisteme kayıt edilmesi ile meydana gelmektedir. .NET’in altyapısında bulunan assmebly versiyonlama sayesinde bu problem tamamen ortadan kalkmıştır.

COM komponentleri ile ilgili diğer önemli bir sorun da, COM komponentlerini kullanmadan önce Registery bölgesine kayıt edilmek zorunda olmasıdır. Register’a kaydedilen COM nesnelerine atanan bir anahtar(GUID) ile çalışma zamanında COM nesnesi ayrıştırılır. .NET komponentlerini kullanmadan önce herhangi bir kayıt işlemi yapmaya gerek yoktur.

Herşeye rağmen .NET eski komponentleri kullanmak için çeşitli mekanizmalar sunmaktadır. Bu yazının amacıda zaten bu mekanizmayı göstermektir.

RCW (Runtime Callable Wraper)

.NET ve COM mimarisi biribirinden tamamen farklıdır. Bu da .NET ortamından COM nesnelerine direkt erişmeyeceğimz anlamına gelir. .NET ortamında COM nesnelerine erişebilmek için, bu nesnelere yönelik RCW komponentlerini oluşturmamız gerekir. RCW, .NET ile COM arasında bir arayüz gibidir. Oluşturulan RCW komponentine normal .NET komponenti gibi erşimek mümkündür. Biz aslında .NET ile RCW komponentine erişmiş oluyoruz. COM ile olan bağlantıyı ise RCW sağlar. Bunu .NET’in bize sunduğu bir hizmet olarak düşünebiliriz.

RCW, yönetilen kod(managed code) ile yönetilmeyen kod(unmanaged) arasında bağlantıyı sağlar diyebiliriz. Burada yönetilen kod .NET kodları yönetilmeyen kodlar ise COM komponentinin kodlarıdır. Bu ilişkiyi kafanızda daha iyi canlandırmak için aşağıdaki şekli inceleyin.



Daha fazla kavram kargaşısına girmeden bu yazıda üzerinde duracağımız mekanizmayı özetleyelim: Birazdan anlatacağım yöntemlerle oluşturacağımız assembly lere referans vererek .NET ortamından bir COM nesnesine RCW üzerinden nasıl erişebileceğimizi göreceğiz.

COM komponentlerini saran(wrap) ve .NET ortamından kendisine referans verebileceğimiz assembly’leri hazırlamak için iki seçeneğimiz var. Bunlardan birincisi komut satırından kullanılan TlbIMP.exe(Type Library Importer) aracı diğeri ise Visual Studio.NET geliştirme aracıdır.

Şimdi adım adım bir COM komponentinin .NET ortamında nasıl kullanıldığını görelim. Bu işlemleri görebilmek için elbette bir COM kompnentine ihtiyacımız olacak. Bu yazıda sisteminizde var olan COM komponentleri kullanabileceğiniz gibi VB 6.0 yada ATL kullanarak yeni bir COM komponenti de oluşturabilirsiniz. Ben herşeyin daha anlaşılır olabilmesi için VB 6.0 ile basit bir ActiveX Component projesi açıp iki metodu olan bir komponent yazdım. Çünkü VB 6.0 ile COM uygulamaları geliştirmek oldukça kolaydır. Siz benim yaptığım komponentin aynısını isterseniz C++ kullanarak ATL ile de oluşturabilirsiniz. Yada daha önceden sisteminizde kayıtlı olan COM komponentini kullanabilirsiniz. Sisteminizde kayıtlı olan COM komponentlerini görmek için Visual Studio.NET’i kullanabilirsiniz. Zira Project menüsünden Add Reference menüsünü seçtikten sonra çıkan pencereden COM sekmesini seçtiğinizde sisteminizde kayıtlı olan COM nesneleri hakkında bilgi edinebilirsiniz.

VB 6.0’da yeni bir proje açtıktan sonra, projeye DortIslem isimli bir "Class Module" ekleyin. DortIslem isimli Class Module’üne aşağıdaki kodları yazıp projeyi derleyin.


Public Function Topla(ByVal Sayi1 As Long, ByVal Sayi2 As Long) As Long

       Topla = Sayi1 + Sayi2

End Function


Public Function Carp(ByVal Sayi1 As Long, ByVal Sayi2 As Long) As Long

       Carp = Sayi1 * Sayi2

End Function

Oluşturduğunuz bu projeyi File menüsünden Make VbCOM.dll ’i seçerek COM komponentinin oluşmasını sağlayın. (VbCOM oluşturduğum projenin adıdır.)

Diğer COM istemcilerinin erişimini sağlayabilmemeiz için register’a kayıt etmemiz gerekir. Bunun için komut satırına

regsvr32 VbCOM.dll

yazın. Eğer "DllRegisterServer in VbCOM.dll succeeded" mesajı verildiyese kayıt işlemi başarıyla bitmiş demektir.

Visual Studio.NET ile COM bileşenlerine erişmek


Oluşturulan bu COM tabanlı dll dosyasını .NET projelerinde direkt kullanamayız. Bunun için bu COM nesnesini sarmalayan(wrapper) sınıfı oluşturmamız gerekir. Daha öncede dediğimiz gibi bunun iki yöntemi vardır. İlk yöntem oldukça basittir. Yeni bir Visual Studio.NET projeis açın. Project menüsünden Add Reference’ı seçip COM sekmesine geldiğinizde sisteminize kayıt edilmiş COM bileşenlerini görürsünüz. Aşağıdaki ekran görüntüsünden de görüldüğü üzere bizim oluşturduğumuz VbCOM.dll bileşeni de eklenmiştir.



Project1 isimli COM bileşenine referans verdikten sonra artık projemizde Project1 isim alanı(namesapce) ile bu bileşenin sınıflarını rahatlıkla kullanabiliriz. Project1 VB 6.0 ile oluşturduğum projenin adıdır. Varsayılan olarak bu isim alanı ile oluşturulmuştur. Bu ismi istediğiniz gibi değiştirebilirsiniz. COM bileşenini sarmalayan(wrapper) sınıfı Visual Studio.NET bizim için otomatik oluşturduğu için bu COM bileşeni artık bizim için .NET bileşeninden farklı değildir. Şimdi isterseniz Project1 isim alanında bulunan yapılara bakalım.



Yukarıdaki yapıda biraz tuhaflık olduğunu düşünebilirsiniz. Çünkü DortIslem isimli sınıf yerine DortIslemClass isimli bir sınıf var. Bu her zaman bu şekilde oluşur. DortIslem ise COM nesnesindeki arayüzü belirtmektedir. Bu arayüz orjinal COM bileşenindeki GUID’i taşır. DortIslemClass, bu arayüzü uygulayan bir sınıftır. Bu yüzden nesneleri DortIslemClass sınıfını kullanarak oıluşturacağız. Aşağıdaki gibi "islem" isimli bir nesne oluşturup DortIslemClass sınıfının üye elemanlarına bakalım.


Project1.DortIslemClass islem = new Project1.DortIslemClass();

Not: Project1 isim alanını using deyimi ile programın başına eklerseniz nesne oluştururken isim alanını kullanmanıza gerek yoktur.

"islem" nesnesi üzerinden DortIslemClass sınıfının üye alamanlarına bakacak olursak:



Yukarıdaki ekran görüntüsünden de gördüğünüz gibi COM bileşenindeki metotların yanısıra .NET’teki Object sınıfının metotları olan Equlas(), ToString() gibi metotlarda eklenmiştir. Bunları COM nesnesinde olmayan ancak RCW tarafından .NET ortamı için eklenen metotlardır. Bu ekran görüntüsünde önemli olan diğer bir konu ise Topla() ve Carp() metotlarının parametrik yapısdır. Hatırlarsanız VB 6.0 ile oluşturduğumuz bu metotların parametreleri ve geri dönüş değerleri long türündendi. Halbuki sarmalayıcı(wrapper) sınıf içinde bunlar int türüne dönüştürülmüştür. Bu da COM türlerinin, .NET’ e uygun türlere dönüştürüldüğü anlamına gelmektedir. Diğer türlerin ne şekilde dönüştürüldüğünü görmek için VB 6.0 da oluşturduğunuz COM bileşeninde değişiklikler yapın.

DortIslemClass sınıfı aşağıdaki program ile test edebilirsiniz. Herhangi bir hata almadıysanız COM bileşenini .NET ortamında kullanmış oldunuz demektir.


using System;
using Project1;

class Class1
{
   static void Main()
   {
      DortIslemClass islem = new DortIslemClass();

      Console.WriteLine(islem.Topla(5,6));
      Console.WriteLine(islem.Carp(5,6));
   }
}


TlbImp.exe ile COM bileşenlerine erişmek
Herkesin Visual Studio.NET geliştirme aracına sahip olma şansı olmayabilir. Bu yüzden Microsoft komut satırından çalışan çeşitli kullanışlı araçlar sunmuştur. Bu araçlarıdan biri de TlbImp.exe(Type Library Importer) aracıdır. Bu program ile COM bileşenleri içinde bulunan sınıflar .NET ortamından referans verilebilecek hale getirilir. Yani COM bileşenini sarmalayan(wrap) RCW bileşeni oluşturulur. Aşağıdaki erandan TlbImp.exe programının ne şekilde kullanıldığı görülmektedir.



TlbImp programı 3 argüman ile kullanılmıştır. /namesapce:CsNedir argümanı ile oluşturulacak assembly’ye ilişkin isim alanını belirtir. Bu kullanımda varsayılan isim alanı yerine CsNedir seçilmiştir. Eğer bu argüman kullanılmasaydı assembly’nin varsayılan isim alanı olan Project1 olacaktı. /out:VbCOM_RCW argümanı ile COM bileşenini sarmalayan assembly’nin hangi isimle kaydedileceği belirtilmektedir. /verbose argümanı ise yapılan işlemler hakkında detaylı bilgi almak amacıyla kullanılır. Bu argümanı kullanmanız gerekmez. Son olarak COM tabanlı dll dosyasının ismi yazılmıştır. Bu dosyanın ismide VbCOM.dll ’dir. TlbImp aracı ile kullanılabilecek diğer argümanların listesini görmek için komut satırına

tlbimp /?

yazın.

TlbImp ile oluşturulan VbCOM_RCW.dll assembly’sine ILDASM aracı ile baktığınızda aşağıdaki ekran görüntüsünü elde etmelisiniz.



Yukarıdaki görüntüden de anlaşıldığı gibi Visual Studio.NET’in otomatik oluşturduğu sarmalayıcı sınıflar ve arayüzler, TlbImp aracının oluşturdukları ile aynıdır.

Şimdi sıra geldi oluşturduğumuz VbCOM_RCW.dll assembly’sini test etmeye. Öncelikle aşağıdaki programı yazın.


//Test.cs

using System;
using CsNedir;

class Class1
{
   static void Main()
   {
      DortIslemClass islem = new DortIslemClass();

      Console.WriteLine(islem.Topla(5,6));
      Console.WriteLine(islem.Carp(5,6));
   }
}


Komut satırından bu programı aşağıdaki gibi derleyin.

csc /r:VbCOM_RCW.dll Test.cs

Eğer herhangi bir hata yapmadıysanız COM bileşeni kullanan .NET programınız hazır. Programı çalıştırdığınızda ekrana

11
30

yazması gerektiğini tahmin etmiş olmalısınız.
Not: TlbImp ile oluşturduğumuz DortIslemClass sınıf yönetilen kod kapsamına girdiği için kontrolü CLR tarafından sağlanmaktadır. Yani gereksiz nesne toplayıcısı(garbage collection) ile "islem" nesnesi bellekten kaldırılır.

.NET’te ActiveX Bileşenlerini Kullanmak

ActiveX kontrolleri genellikle grafik arayüzü içeren COM tabanlı bileşenlerdir. Grafik arayüzü olmayan ActiveX kontrollerinin olabileceğinide unutmayın. ActiveX kontrolleri .ocx uzantılı dosyalardır. ActiveX kontrollerinin .NET’te kullanılması yukarıda anlattığım diğer COM bileşenlerinin kullanılması ile aynıdır. Değişen tek şey kullanacağımız aracıın farklı olması ve oluşturulan .NET sınıflarının grafik arayüzü içermesidir.

COM tabanlı ActiveX bilşenlerine .NET projelerinden referans verilebilecek hale getrimek için AxImp.exe(ActiveX Importer) aracı kullanılmaktadır. Bu yazıda örnek olarak COM tabanlı olan Windows Media Player’ı bir form üzerinde göstermek için gereken adımları göstereceğim. Bu yüzden Windows Media Player’ı temsil eden msdxm.ocx dosyasını kullanacağım.

Not: msdxm.ock dosyası X:/WINNT/System32 dizini altında bulunmaktadır.

AxImp aracını komut satırından aşağıdaki gibi çalıştırın.



AxImp aracı iki tane assembly oluşturmuştur. MediaPlayer.dll assembly’si grafik arayüzü içermeyn ama .NET paltformundan referans verebileceğimiz bir assembly’dir. AxMediaPlayer.dll ise Form tabanlı(Windows Form, ASP.NET Form) projelerde kullanabileceğimiz grafik arayüzü içeren kontrolleri temsil eder. Bu assembly’ye .NET projelerinden referans verdiğimizde MediaPlayer nesnesine bir kontrol gibi erişebiliriz.

Bir Windows Form uygulaması yaparak AxMediaPlayer assembly’sindeki kontrolü test edelim. Test işlemi için bir video(mpeg) dosyasına ihtiyacımız olacak. Kendinize herhangi bir video dosyası belirledikten sonra aşağıdaki programı bir metin editöründe yazın.


//MPFrom.cs

using System;
using System.Drawing;
using System.Collections;
using System.ComponentModel;
using System.Windows.Forms;

public class Form1 : Form
{
   private AxMediaPlayer.AxMediaPlayer axMediaPlayer1;

   public Form1()
   {
      axMediaPlayer1 = new AxMediaPlayer.AxMediaPlayer();

      axMediaPlayer1.Location = new Point(8,8);
      axMediaPlayer1.Name = "axMediaPlayer1";
      axMediaPlayer1.Size = new Size(286,255);

      Controls.AddRange(new Control[]
            {axMediaPlayer1});

      Name = "Form1";
      Text = ".NET Media Player";
      Load += new EventHandler(Form_Load);
   }

   [STAThread]
   static void Main()
   {
      Application.Run(new Form1());
   }

   private void Form_Load(object sender, EventArgs e)
   {
      axMediaPlayer1.FileName = @"J:/Musti3D/Birds.mpeg";
   }
}

Kodu yazdıktan sonra komut satırından aşağıdaki gibi derleyin.

csc /t:winexe /r:D:/WINNT/System32/AxMediaPlayer.dll MPForm.cs

Not: /r: argümanı ile msdxm.ocx dosyasından AxImp ile oluşturduğunuz assembly’ye referans veriyoruz.

Programı çalıştırdığımızda aşağıdaki gibi bir ekran görüntüsü ile karşılaştığımızı görürüz.



Visual Studio.NET ortamından ActiveX kontrollerini kullanmak ise oldukça kolaydır. ToolBox penceresine sağ tıklayıp "Customize Toolbox" menüsünü seçtikten sonra karşınıza çıkacak pencereden "COM Components" sekmesini seçip istediğiniz ActiveX kontrolüne referans verebilirsiniz. İlgili ActiveX kontrolünü seçip OK düğmesine bastıktan sonra ToolBox penceresine ActiveX bileşenini temsil eden yeni bir kontrol eklendiğini görürsünüz.

Sonuç: .NET sunduğu yeni mimarisinin yanısıra eski teknolojileride kullanma imkanı vermesi .NET platformuna geçmek için yeterli bir sebeptir.

Bu konu ile ilgili bir sonraki yazıda .NET bileşenlerinin COM istemcileri tarafından nasıl kullanılabileceğini ele alacağım.

Kaynaklar

MSDN Yardım Dökümanları
Developing Applications with Visual Studio.NET (Richard Grimes)

Makale:
COM ve ActiveX Bileşenlerinin .NET'te Kullanılması C#, Visual C# ve .NET Sefer Algan
  • Yazılan Yorumlar
  • Yorum Yaz
EYL
11
2007
Merhaba .Aspx Sayfalarında Activex bileşenlerini nasıl kullana biliriz. Örnek olarak bir activex bileşeni ile bir bilgisayarın Hardisk Seri no sunu nasıl alıp bunu activex ile .aspx sayfasına nasıl aktarırız. Bu konuyu anlatırsanız veya elinizde bir örnek var ise gönderirimisiniz mbyildiz @ yahoo.com
Sayfalar : 1 
Yorum yazabilmek için üye girişi yapmalısınız. Üye girişi için tıklayın.
Üye değilseniz Üyel Ol linkine tıklayarak üyeliğinizi hemen başlatabilirisniz.
 
  • Bu Konuda Son 10
  • Eklenen Son 10
  • Bu Konuda Geçmiş 10
Bu Konuda Yazılmış Yazılmış 10 Makale Yükleniyor
Son Eklenen 10 Makale Yükleniyor
Bu Konuda Yazılmış Geçmiş Makaleler Yükleniyor